Çocuklarda mahremiyet eğitimi nedir? Nasıl verilmelidir?

Psk. Esra Orçunlu, “Mahremiyet eğitimi, cinsel bilgilerin yanında kendisinin ve diğer insanların özelinin farkında olması, sosyal hayatın içinde kendi özel alanını koruması, diğer insanların özeline saygı duyması, kendisi ile diğerleri arasında sağlıklı sınırlar koyması gibi bilgileri içerir.”

Ayşegül Yıldız

Çocukluk döneminde verilmesi gereken en önemli eğitimlerin başında mahremiyet eğitimi gelmektedir. Çocukların mahremiyet bilinci kazanmaları hem kendilerini tanımaları hem de korumaları açısından büyük önem taşımaktadır. Özelikle artan istismar olaylarına karşı mahremiyet eğitimi son derece önem arz etmektedir. Peki mahremiyet eğitimi nedir? Mahremiyet eğitimi ne zaman ve kim tarafından verilmelidir? Çocukların mahremiyetine yeterince saygı duyuluyor mu? Bu dönemde yapılan yanlışlar nelerdir? Psikolog Esra Orçunlu, mahremiyet eğitimiyle ilgili önemli bilgiler verdi. İşte Psk. Esra Orçunlu ile yaptığımız röportaj:

1.Çocuklarda mahremiyet ne anlama geliyor? Bu eğitimin önemi nedir?

Mahremiyet kavramı, çocuğun hayatında oldukça önemli bir rol oynar. Özellikle insan ilişkilerinin ve sınırların belirlenmesinde kritiktir. Çocuklarda mahremiyet, cinsel anlamda ve diğer konularda kendi özel alanlarını bilmeleri, başkalarının özel alanına saygı duymaları, sınırlar doğrultusunda insanlara yaklaşmaları ve kendi sınırlarını belirleyebilmeleridir. Çocuğun en temelde öğrenmesi gereken mahremiyet eğitimi, kuralları olmalıdır.

2.Mahremiyet denince sadece cinsel eğitim mi anlaşılmalı, farkı ya da kapsamı nedir?

Mahremiyet eğitimi, cinsel eğitimden daha kapsamlıdır. Cinsel eğitim, çocuğun kendi gelişim sürecine uygun yaşadığı fiziksel, duygusal farklılıklar ve ailelerine sorduğu soruları içerir.

Mahremiyet eğitimi, cinsel bilgilerin yanında kendisinin ve diğer insanların özelinin/özel alanının farkında olması, sosyal hayatın içinde kendi özel alanını koruması, diğer insanların özeline saygı duyması, kendisi ile diğerleri arasında sağlıklı sınırlar koyması gibi bilgileri içerir. Mahremiyet eğitimini alan çocuklar diğer kurallar ve sınırları da rahatlıkla alabilirler. (Örneğin, ev içi sorumluluklar, ödev gibi)

3.Mahremiyet eğitimi kim tarafından verilmeli?

Mahremiyet eğitimi anne baba yani çocuğa bakım veren, güvendiği kişiler tarafından verilmelidir.

4.Bu süreçte yapılan yanlışlar nelerdir, neleri yapmamalıyız? Nelere dikkat edilmeli?

Ailelerin bu dönemde yaptığı en önemli hatalardan biri;

  • Çocuğun yaşının küçük olduğunu ve anlamayacağını düşünerek, anne-babanın yanında giyinip soyunmasıdır. Oysaki çocuktan istediğimiz bu özel alan sınırlaması bizim için de geçerlidir. Çocuk ebeveynin özel alanlarını merak ettiğinde ve görmek istediğinde bu alanların kişiye özel olduğu ve kimseye gösterilemeyeceği anlatılmalıdır.

Aynı odada yaşayan kardeşler(hemcins olsalar bile ) için de belli kurallar konulmalıdır.

  • Çocuklara dört-beş yaşından itibaren ebeveynlerinin odası kapalı ise odaya kapıyı çalarak gerektiği öğretilmelidir. Çünkü bu oda anne-babaya ait özel alandır. Tabi ki aynı şeyi bizde yapıyor olmalıyız. Hem sağlıklı bir model olmak ve bizim de onun mahremiyetine saygı duymamız için. Bu yüzden özellikle 3 yaş sonrası çocukların kendi odalarında uyumaları anlamlıdır.
  • Çocukların iki buçuk yaşlarında (gelişimsel süreci sağlıklı ise) tuvalet alışkanlığını kazanması, en geç beş yaşında tuvalet sonrası temizliklerini yapmayı öğrenmelerini istiyor oluruz. Anne- baba kendi tuvaletteyken de çocuğun girişine izin vermemelidir. Aynı şekilde tuvaletin de mahrem bir alan olduğunu belirtmelidir.
  • Yedi yaşından sonra banyoda çocukların kendi mahrem alanlarını kendi temizlemelerine izin vermeliyiz. Kardeşleri de dört-beş yaşından sonra birlikte banyoya almamak, zorunlu olan durumlarda ise onları iç çamaşırları ile yıkamak gerekmektedir.

5.Kaç yaş arasında bu eğitimin verilmesi ve tamamlanması gerekiyor?

İki yaşından itibaren çocuğa bakım veren güvendiği kişiler tarafından özel bölgeleri doğru şekilde tanıtmak ve bu bölgelerin gizlenmesi gerektiği anlatılmalıdır. Anne, baba ve bazı durumlarda doktorlar hariç kimsenin bu bölgeleri görmemesi ve dokunmaması gerektiği anlatılmalıdır.

Özellikle küçük yaş gruplarında görsel resimler, çizimler ve güvenilen hikaye kitapları oldukça etkili olmaktadır. Eğitim evde anne baba tarafından verildikten sonra anaokulundaki rehber öğretmenlerden de bu konuda desteklemeleri istenebilir.

6.Mahremiyet bilinci nasıl kazandırılır? Çocuğun anlayabilmesi için nasıl bir dil, nasıl bir yol izlenmeli?                                                                                                                

Okul öncesi dönemde, çocuğun kendi fiziksel özelliklerini, karşı cins ile olan farklılıklarını, bedensel sınırları, iyi ve kötü dokunuşları öğretmek amaçlanır. Çocuklar okul öncesi dönemde çok soru sorarlar. Bunları öğretmek için de en uygun zaman çocuktan cinsellik ile ilgili sorular gelmeye başladığı zamandır. Sorular genellikle ‘’Ben nereden geldim?’’, “ Kız ve erkek özel bölgeleri neden farklıdır?” gibi sorulardır. Bu tarz sorularda leylekleri örneklendirerek yanıt vermemeliyiz. Burada önemli olan çocuğun merakını giderecek düzeyde yanıtlar vermektir. Ancak bazı çocuklarda hiç soru sormayabilirler. Çocuğun soru sormaması merak etmediği anlamına gelmez yalnızca konuşmak için uygun fırsatlar yaratılmamıştır.

Bu bilincin oluşturulmasında en temel faktörlerden biri de ebeveynlerin çocuklarının bedenlerine yönelik yapacakları davranışlarda çocuklarının onayını alma yönünde eğilim göstermeleri olacaktır. Çocuklarını severken, onlara dokunurken izin almadan ya da onların istemeyeceği şekilde yapılmamalıdır. Bizim onların bedenlerine vereceğimiz özen, izin almalarımız onların da bu süreci anlamlandırmasını sağlayacaktır.

7.Ayıp, yasak, günah gibi kelimelerle birlikte çocuğu korkutacak kelimelerin kullanılması nasıl bir etkiye yol açıyor?

Çocuklara mahremiyet kavramı öğretilirken suçluluk duymasını sağlayacak ‘’ayıp, yasak, günah’’ kelimesinden uzak durulmalıdır. Çocuğa model olmak, mahremiyeti örnekler ile kavramasını sağlamaktır.

Çocukların gelişimlerine uygun şekilde bilgi vermemek onların merak duygusunu arttıracaktır. Bu da farklı kaynaklardan yanlış bilgiler almasını sağlayacaktır. O yüzden bizler de çocuğumuzun gelişim döneminin özelliklerini bilmeli ve ona yönelik açıklayıcı bilgiler vermeliyiz.

8.Mahrem bölgeleriyle ilgili şakalar yapılması, sevilmesi için neler söylersiniz?

Küçük çocukları cinsel organlarına dokunarak, sevmek doğru değildir. Çünkü bu durum, onların özel alanlarının ihlalidir. Çocuk bu şekilde hem mahremiyet ihlaline uğramış olur, hem de aynısını başkalarına da yapabileceğini öğretir.

Ayrıca çocukları cinsel organlarını konu ederek sevmek, onları kendilerini başkalarından korumalarını engelleyebilir. Çocuk, bir başkası özel alanına dokunmak istediğinde bunun iyi mi yoksa kötü mü olduğunun ayrımını yapamayabilir. Çocuğun cinsel organıyla şaka yapmak, göstermesini istemek, onlara dokunmaya çalışmak çocuğun cinsel kimlik gelişimi açısından oldukça sakıncalıdır.

İyi- kötü dokunuşu öğreterek çocuğun kendini korumasına destek olmalıyız.

9.Mahremiyet eğitiminin yanlış verildiği veya hiç verilmediği çocuklar istismara daha açıktır diyebilir miyiz? Bu konudaki görüşleriniz nelerdir?

Mahremiyet bilinci çocuklar kendi özel alanını bilir, bu alanını korur ve başkalarının özel alanlarına da saygı gösterir. Bu durum, aynı zamanda çocuğun sağlıklı bir kişilik oluşturmasına temel oluşturur.

Ayrıca çocukların insan ilişkilerinde sınırlarını anlayabilmesi, kendi mahremiyetini koruyabilmesi için de çok önemlidir.

Cinsel tacizlerin arttığı günümüzde çocukları korumanın ilk adımı onlara mahremiyet eğitimi vermektedir.

Önce ailelerin daha sonra da öğretmenlerimizin desteğiyle mahremiyet bilincini oluşturarak çocuklarımızı korumak ilk önceliğimiz olmalıdır.

Paylaş
123456

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.